Lạc tiên

Lạc tiên (Passiíiora toetida L) thuộc họ Lạc tiên (Pạssiíloraceae) tên khác là chùm bao, dây nhãn lổng, dây lưới, mắm nêm, dây bầu đường, mò pỉ, mác quánh mon (Tày), co hổng tiên (Thái), tây phiên liên, là một dây leo bằng tua cuốn. Thản mềm, hình trụ rỗng, có nhiều lông thưa. Lá mọc so le, chia ba thùy, thùy giữa lớn hon hai thùy bèn, mép thùy uốn lượn có lông dạng mi, gốc hình tim, đầu nhọc; gán lá chân vịt, hai mặt có lông mịn; tua cuốn mọc ở kẽ lá. đầu cuộn lại như lò xo. Hoa mọc riêng lẻ ớ kẽ lá, tổng bao lá bắc hình sợi( bao -hoa gốm 5 lá dài màu xanh lục, mép viền trắng, 5 cánh hoa màu trắng pha tím nhạt ở giữa, tràng phụ hình sợi màu tím; nhị và nhụy đinh trên một cột (cuống nhĩ nhụy). Quả mọng, hình trứng, dài 3 cm, bao bọc dà lồng bao lá bắc tồn tại, Khi chín màu vàng; hạt nhiều, có áo hạt thơm, án được. Mùa hoa: tháng 5-7; mùa quả tháng 8-10.

Cấy mọc hoang ở khắp các vùng đồi núi, ven rừng bãi trống, bờ bụi.

Mang tên lạc tiên còn có hai cây được nhập trỏng là lạc tiên tây (Passiílora incarnata L ) đề làm canh và lạc tiên trứng (Passiílora eciulis Sims) để lấy quả.

Lạc tiên được dùng làm thuốc an thần chữa mất ngu, suy nhược thần kinh Nhân dân vẫn hay lấy ngọn non lạc tiên luộc ăn vào buổi chiều hoặc trước khi đi ngủ vài giờ. Dạng dùng thông thường trong y học cổ truyền lá cao long có đường, được pha chế như sau:

– Lạc tiên (400g), lá võng (400g), lá gai (100g), rau má (1OOg), nấu với nước cho được 10Oml. Đường nấu thành sirò. Pha 6/10 cao so với 4/10 sirô Ngày uống 40 ml chia làm hai lần.

– Lạc tiên (500g), lá vòng (300g), lá dâu (1QOg), tâm sen (22g). đường Kính (900g). Nấu với 3 lán nước, mỗi lần 4 giờ. Trộn đểu 3 nước lọc lại. bó dường vào cô đặc đổ dược 1 lít thành phẩm. Lọc. Hoà 1g acid benzoic đẻ bảo quản. Ngày uống hai lần trước khi đi ngủ. Người lớn: mỗi lần 2 thìa canh. Trẻ ốm 1 -3 tuổi, mỗi lấn 1 thia cà phê; 4-7 tuổi, 2 thìa ; 8-12 tuổi, 3 thìa; 13-15 tuổi, 5 thìa; 16 tuổi trở lên dùng liều người lớn.

Chế phẩm Passerynum gồm lạc tiên. vòng nem. lá sen, thao quyết minh, hạt tơ hóng, lá dâu tam, hạt keo giậu, sâm đại hành đã được áp dụng trên lâm sàng làm cho người bệnh ngủ dễ dàng và ngon giá: không gây tác dụng phụ

• Ngoài ra, lạc tiên phối hợp với có xước, thổ phục linh, mã đề (lượng mỗi thứ bằng nhau), phơi khò, sao vàng, sắc uống có tác dụng chữa phù nể, thấp khớp.

Cây lạc tiên tây được dùng ở châu Âu làm thuốc dịu thần kinh, chổng co thắt dưới dạng cồn thuốc hoặc cao lỏng.

Qua lạc tiên trứng (lạc tiên Ẩn Độ, chùm bao trứng mác vát) được chế biến thành nước giải Khát có tác dụng mát và bổ. Cách làm như sau Qua chín (0,5 kg. càng chin càng thơm) bổ đôi, nạo hết ruột, ép và lọc lấy dịch quả. Đường trẳng (250g) hòa với một lít nước đun sôi, rồi đê nguội. Đổ dịch quả vào nước đường, trộn đều. uống vói nước đá. Nước qua lạc tiền trứng có mùi thơm đặc biệt, VỊ hơi chua, chưa nhiều vitamin, nhất là vitamin B2.

Lá lạc tiện trứng cũng có thể náu canh với thịt, tôm ăn cho dễ ngủ.

SK và ĐS năm 1996

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *